म एउटी नेपाली महिला हूँ। आज अमेरिकाको एउटा ठूलो घरको बालकनीमा बसेर यो लेख्दै छु। हातमा एक कप चिया छ, मेरा दुई छोरा स्कूल गएका छन्, र मेरो श्रीमान आफ्नो कार्यालयमा छन्। तर यो जीवन पाउन मैले जति कठिनाइ झेलें, त्यो आज पनि मेरो मनमा ताजै छ। जस्तो हिजो नै को कुरा हो।

म मेरो आमाको घरमा रानी झैँ हुर्किएँ। काठमाडौंको बाहिरी भेगमा, सानो तर सजिएको घर। बाबू सानो व्यापारी थिए, आमा घरकी मालिक। म दुई दिदीभाइमा कान्छी थिएँ। मलाई पढ्न धेरै मन थियो, र मैले कक्षा दश सम्म पढें। मेरो बिहे सोलह बर्षको उमेरमा भयो। त्यो दिन आजसम्म म बिर्सन सकिन। रातो साडी, सेतो सिन्दूर, चम्किला सुनका गहना... म अनन्तसँग बिहे गर्दैथिएँ। उनी देख्नमा राम्रा थिए, परिवार पनि अच्छै थियो। सबैले भने, "सुमनले त सुनको खोर पाइहाली।"

तर बिहेको एउटा बर्षभित्रै, त्यो सुनको खोर कति कडा हुन्छ भनेर मैले थाहा पाएँ।
अनन्त सुरुमै रक्सी खान थाले। सानो तरवार झैँ, यो बानी ठूलो हुँदै गयो। उनको पहिलो प्रहार मलाई अझै सम्झना छ, जब मैले उनलाई रक्सी नखान भनेँ। मेरो कपाल समातेर धक्का मार्नुभयो। "तँ के हो? मेरो आमाले पनि मलाई यस्तो भन्दैन!"

त्यो दिन म रोएँ, खूब रोएँ। आमालाई फोन गर्न मन लाग्यो तर के भनेर? नयाँ बुहारीले आफ्नो पतिलाई टोक्न खोजेको? समाजले मलाई नै दोषी ठहर्र्याउथ्यो।
दुई बर्षमै मेरो पहिलो छोरा भयो, रोहित। जन्मेको केही महिनामै, अनन्तले काम गरेको ठाउँबाट निकालियो। उनी आल्छी मान्छे बने। घर आउँदा नै रक्सीको बोतल नभएमा रिसाउने। केही महिनापछि, म दोस्रो छोरा राहुललाई लिएँ। दुईजना साना छोराहरू। अनन्तलाई कामको खोजी थिएन। उनका बाबूबाट केही जग्गा आएको थियो, त्यसको पैसा रक्सीमा उड्थ्यो।
एक रात मैले कहिल्यै बिर्सन सकिने छैन। रोहित तीन बर्षको थियो, राहुल एक बर्षको। अनन्त रिसाएर आए। मसँग खाना बनाउन ढिला भएको भन्दै चिच्च्याए। मैले भने, "मैले दुवै छोरालाई नुहाउँदै थिएँ, अहिले बनाउँछु।"
उनले मलाई हच्काए। म ठोक्किएर भुइँमा ढलें। रोहित रोएर आयो। यो देखेर अनन्तले सानो रोहितलाई समातेर, "चुप लाग, नत्र हान्छु!" भनेर हल्लाए। त्यो पल... त्यो पल मेरो जीवनको सबैभन्दा डर लाग्दो पल थियो। मेरो आँखाअगाडि मेरो सानो बच्चालाई उनको बाबूले डराउँदै। म भुइँबाट उठें। मलाई आफैँमा आश्चर्य लाग्यो, मैले के गरेँ भनेर। म एकदम शान्त भएर भनेँ, "उसलाई छोड्नुस्। मलाई मार्नुहोस्। तर मेरो बच्चालाई हात नलाउनुहोस्।"

मेरो शान्त आवाजले उनलाई अलि अचम्मित बनायो। उनले रोहितलाई छोडे। मैले दुवै छोरालाई अँगालो हालेँ। त्यो रात, मैले ठोस निर्णय गरेँ। म यसबाट मुक्त हुनेछु। तर कसरी? मेरो ससुराघरले मलाई सम्झाउन आए, "पुरुषहरू यस्तै हुन्छन्, बच्चाहरूको निम्ति सहनु पर्छ।"

एक महिनापछि, एउटा घटनाले मेरो सहनशक्तिको सीमा तोड्यो। अनन्तले रोहितलाई कुटे, किनभने उसले उनको रक्सीको बोतल छोएको थियो। मेरो बच्चाको चिच्याउने आवाजले मेरो भित्रको सबै डर मरे। मैले लौरो लिएर अनन्तलाई हानें। त्यो मेरो जीवनको पहिलो र अन्तिम प्रहार थियो। म भनेँ, "यदि तिमीले फेरि मेरा बच्चाहरूलाई हात लाउनुभयो भने, म तिमीलाई मार्छु। म पक्राउ पनि जान तयार छु।"

उनी हैरान भए। त्यसपछि, मैले घर छोड्ने तयारी गरेँ। मेरो आमाबाबूसँग केही सहयोग पाइएन। उनीहरू पनि समाजको डरमा थिए। "के समाजले भन्छ?" उनीहरूले सोधे।

मैले भनेँ, "म समाजलाई देखाउँछु।"

मेरो हातमा ५०० रुपैयाँ मात्र थियो। मैले काठमाडौंको एक होटलमा काम खोजें। नयाँ खुलेको सानो होटल थियो। मालिकले भने, "तिमीलाई अगाडि रिसेप्सनमा राख्न मन छैन। तर शौचालय सफा गर्ने काम छ।"

मैले मानें। मैले आफ्नो इज्जतका साथ मानें। किनभने त्यो कामले मेरा बच्चाहरूलाई भोकमरीबाट बचाउँथ्यो। मेरा दुई छोराहरू मेरो साथमा थिए। होटलको एउटा सानो कोठा (जुन अग्लो भएकोले कसैले लिएको थिएन) त्यहीं हामी बस्थ्यौं। म शौचालय सफा गर्थें, झाडू लगाउँथें, चिसो पानीले हात फटाउँथें। मेरा बच्चाहरू स्कूल जान सक्दैनथे। तर मैले उनीहरूलाई होटलको पछाडिको खाली ठाउँमा बसाएर, आफूले सकेसम्म पढाएँ। राती, मैले उनीहरूलाई नेपाली, अङ्ग्रेजी र हिसाब सिकाउँथें।

एक दिन, होटलमा एक विदेशी आगन्तुक आए। उनले मलाई, दुई साना बच्चासँग, शौचालय सफा गर्दै गरेको देखे। उनले मेरो बारेमा होटल म्यानेजरसँग सोधे। त्यो महाशय डेभिड थिए। अमेरिकन। उनले मलाई केही टिप दिन खोजे, मैले मुस्कुराएर मात्र नमानें। मैले भने, "मैले कामको पैसा पाएँ। त्यो नै पुग्यो।"

त्यसपछि डेभिडले हरेक दिन मसँग केही न केही कुरा गर्न थाले। नेपालीमा "नमस्ते" भन्न सिके। मैले अंग्रेजीमा "थैंक्यू" भन्न सिकें। उनले मेरा बच्चाहरूलाई चकलेट दिए। मैले पहिले नमानें, तर उनले भने, "यो चकलेट हो, दया होइन। बच्चाहरूको निम्ति हो।"

एक हप्तापछि, डेभिडले होटल मालिकसँग कुरा गरे। मलाई रिसेप्सनमा सारियो। मैले कम्प्युटर सिक्नुपर्यो। म रातभर जागेर, होटलको पुरानो कम्प्युटरमा अभ्यास गर्थें। डेभिडले मलाई सानो अंग्रेजी पुस्तक दिए। मैले आफ्ना बच्चाहरूलाई सिकाएँ, र आफू पनि सिकें।

डेभिडको बिदा सकियो, उनी अमेरिका फर्किए। तर उनले मेरो ईमेल लिए। उनले भने, "तिमी असाधारण महिला छौ। तिम्रो ढुट्ठेपन देखेर म प्रभावित भएँ।"

म रिसेप्सनमा काम गर्न थाले। मेरो तलब बढ्यो। मैले आफ्ना बच्चाहरूलाई स्कूल पठाउन सकेँ। तर समाजले मलाई अझै पनि "पति छाडेकी" भनेर हेर्थ्यो। केही महिलाहरूले होटलमा आएर मलाई हेरेर गलत टिप्पणी गर्थे। तर मैले आफ्नो काम जारी राखें।

एक बर्षपछि, डेभिड फेरि नेपाल आए। उनले मलाई भेट्न आए। उनी एक्लै आएका थिए। उनले मलाई सोधे, "सुमन, तिमीलाई थाहा छ, म तिमीसँग बिहे गर्न चाहन्छु?"

मैले भने, "तिमीलाई मेरो के भएको थाहा छ? म दुई बच्चाकी आमा हूँ। मैले कलेज पढेकी छैन। म शौचालय सफा गर्ने कामबाट आएकी हूँ।"

डेभिडले भने, "मलाई त्यसबारे सबै थाहा छ। मैले तिम्रो मन र लगन देखें। तिमी बहादुर छौ। म तिमीसँग बिहे गर्न चाहन्छु, यदि तिमी तयार छौ भने।"

मैले एक महिना सोच्न मागें। मैले आफ्ना बच्चाहरूलाई सोधें। रोहितले भने, "आमा, ऊ राम्रो मान्छे जस्तो छ।" राहुलले भने, "ऊले हामीलाई चकलेट दिन्छ।"

मैले डेभिडलाई भनेँ, "म बिहे गर्न तयार छु। तर एउटा शर्तमा। मेरा बच्चाहरू मेरो साथमा रहनेछन्। र म आफू पनि काम गर्छु। म भिखारी होइन।"

डेभिड मुस्कुराए। "मलाई यही चाहिएको थियो।"

बिहे सानो समारोहमा भयो। मेरो आमाबाबू आए। अनन्त (मेरो पहिलो पति) ले अदालतबाट टाढा रहन माने (डेभिडले केही आर्थिक सहयोग गरे)। म अमेरिका आएँ।

यहाँ आएपछि, मैले केही फरक देखें। डेभिडको घर ठूलो थियो। तर उनले मलाई आफ्नै घर बनाउन आजादी दिए। उनले भने, "यो घर तिम्रो पनि हो। यसलाई तिमी चाहेजस्तो सजाऊ।"

मैले पहिलो केही महिना अंग्रेजी र गाडी चलाउने सिकें। त्यसपछि, मैले डेभिडको रियल इस्टेट कम्पनीमा काम गर्न सुरु गरेँ। मैले शौचालय सफा गर्ने दिनहरू याद गरें। त्यसले मलाई अझ बलियो बनायो। मैले कसरी मानिसहरूसँग कुरा गर्ने, कसरी घरहरूको मूल्य थाहा पाउने, सबै सिकें।

एक दिन, डेभिडले भने, "सुमन, तिमीलाई थाहा छ, तिमी आएपछि मेरो व्यापार ३००% ले बढ्यो। तिम्रो मानिसहरूप्रतिको दया र कडा मेहनतले यो कम्पनीलाई नयाँ रूप दियो।"

मैले आफ्नो पहिलो सौदा आफै गरें। एउटा नेपाली परिवारलाई घर किन्न मदत गरें। त्यो दिन म धेरै रोएँ।

आज, डेभिडसँग १३ वटा रियल इस्टेट कम्पनीहरू छन्। म उनीहरूको संचालक हूँ। मैले आफ्नो एउटा सेवा संस्था खोलेँ, जसले नेपालमा दुर्व्यवहार भोगेका महिलाहरूलाई सहयोग गर्छ। मेरा दुई छोराहरू कलेजमा पढ्दै छन्। रोहितले भन्छ, "आमा, म तिम्रो जस्तो बलियो हुन चाहन्छु।" राहुलले भन्छ, "म तिमी जस्तै गरिब महिलाहरूलाई मदत गर्न चाहन्छु।"

आज, म समाजलाई भन्न चाहन्छु - यदि तिमी महिला होस् र दुःख पाएको छौ भने, डर नमान। आफ्नो इज्जतका साथ उभि। शौचालय सफा गर्नु परेपनि, त्यो काम गर। तिम्रो श्रममा सम्मान छ। आफ्ना बच्चाहरूको निम्ति लड। आफ्नो सपनाको निम्ति लड।

मैले गरेँ। म सुमन हूँ। म एउटी नेपाली महिला हूँ। म पहिले पनि बलिया थिएँ, आज पनि छु। भाग्यले मलाई डेभिड जस्तो साथी दियो, तर मेरो आफ्नो संघर्षले मलाई यो लायक बनायो।

त्यसैले, हिम्मत नहराउनु। तिमी पनि सक्छौ। किनभने तिम्रो कथा पनि मेरो जस्तै हो, र तिम्रो जित पनि मेरो जस्तै हुनेछ।